^{Odwołuje się do przekonania, że państwa potrafią racjonalnie kalkulować ryzyko, a demonstracja siły działa odstraszająco.}

^{W perspektywie historycznej okazuje się jednak, że przygotowania do wojny rzadko miały charakter czysto defensywny.}

^{Państwa zbroiły się nie tyle po to, by uniknąć konfliktu, ile by być gotowymi do wojen, które następnie same inicjowały i prowadziły. „Pokój” oznaczał w tym ujęciu bezpieczeństwo własnego terytorium i własnych interesów, osiągane kosztem destabilizacji i przemocy przenoszonej poza własne granice.}

^{Wojna była więc nie tylko zaprzeczeniem tej zasady, ale także jej konsekwencją. Historia największych konfliktów XX wieku pokazuje, że ta strategia miała jednak charakter krótkowzroczny i nietrwały.}

^{Wojny, które miały pozostać „zewnętrzne”, prędzej czy później wracały do “wnętrza”, obejmując terytoria tych, którzy je wywołali.}

^{Obecny trend światowy – przestawianie się z trybu pokojowego na konfrontacyjny i siłowy – raczej nie wróży nam niczego dobrego.}

^{Niestety – nihil novi sub sole. Historia niczego nas nie nauczyła. Ponadto: Zasada „chcesz pokoju, szykuj się na wojnę” opiera się na założeniu, że państwa działają racjonalnie, potrafią chłodno kalkulować koszty i zyski oraz że wojna jest dla nich ostatecznością, uruchamianą wyłącznie wtedy, gdy inne środki zawiodą.}

^{Historia pokazuje jednak, że to założenie jest w dużej mierze fałszywe. Państwo nie jest jednym, logicznie myślącym podmiotem, lecz zbiorem rywalizujących elit politycznych, wojskowych, ekonomicznych i medialnych, które kierują się własnymi interesami, emocjami i lękami.}

^{W takich warunkach decyzje o wojnie znacznie częściej zapadają pod wpływem strachu, presji i błędnych wyobrażeń niż w wyniku racjonalnej analizy sytuacji.}

^{Większość wielkich konfliktów XX wieku wybuchła nie dlatego, że wojna była opłacalna (ostatecznie okazywała się katastrofą, która zrujnowała całą Europę – o setkach milionów zabitych ludzi nie wspominając) , lecz dlatego, że przywódcy i społeczeństwa źle ocenili sytuację, a niektórzy ulegli nawet paranoi.}

^{Przeceniano zagrożenie ze strony przeciwnika, demonizowano go i zakładano jego najgorsze możliwe intencje. Zbrojenia, które w teorii miały odstraszać, w praktyce były interpretowane jako zapowiedź ataku, co prowadziło do logiki uprzedzającego uderzenia.}

^{W ten sposób mechanizm odstraszania stawał się samospełniającą się przepowiednią: im więcej przygotowań do wojny, tym większe przekonanie, że wojna jest nieunikniona.}

^{Gdy konflikt już wybucha, racjonalność ustępuje miejsca temu, co można wręcz nazwać zbiorowym szaleństwem. Emocje wypierają kalkulację, kompromis zaczyna być postrzegany jako zdrada, a eskalacja nabiera własnej dynamiki, której nikt nie potrafi zatrzymać.}

^{Wojny planowane jako krótkie i ograniczone przeradzają się w wieloletnie katastrofy, ponieważ żadna ze stron nie jest w stanie wycofać się bez utraty prestiżu lub władzy (np. Wietnam vs. USA, Ukraina vs. Rosja).}

^{Historia I i II wojny światowej, wojny wietnamskiej czy wielu innych konfliktów pokazuje, że po przekroczeniu pewnego progu logika wojny zaczyna rządzić się własnymi prawami, niezależnymi od pierwotnych celów.}

^{Dodatkowo obraz ten komplikuje fakt, że choć wojna rzadko bywa racjonalna z punktu widzenia społeczeństw czy stabilności międzynarodowej, bywa racjonalna dla wąskich grup interesu.}

^{W konfliktach takich jak wojny w Afganistanie czy Iraku (a ostatnio w Ukrainie) pojawiają się tacy, którzy czerpią z nich wymierne korzyści finansowe i polityczne: przemysł zbrojeniowy, prywatni kontraktorzy, elity umacniające swoją pozycję w warunkach permanentnego kryzysu.}

^{To sprawia, że decyzje o wojnie mogą być popychane naprzód przez lokalnie racjonalne kalkulacje, które w skali całego systemu prowadzą do irracjonalnej destrukcji.}

^{W efekcie zasada „chcesz pokoju, szykuj się na wojnę” okazuje się wewnętrznie sprzeczna. Skoro opiera się na racjonalności państw, a doświadczenie historyczne pokazuje, że wojny wybuchają głównie na skutek strachu, paranoi i interesów mniejszości, to przygotowania do wojny nie gwarantują pokoju.}

^{Przeciwnie, dostarczają paliwa mechanizmom eskalacji, które w odpowiednim momencie mogą wymknąć się spod kontroli i doprowadzić do konfliktu, którego nikt w pełni nie chciał i którego nikt nie potrafi już zatrzymać.}

Autor; Stanisław Błaszczyna